Չարլի Չապլին

by Strauss-Peyton Studio, bromide print, circa 1920

by Strauss-Peyton Studio, bromide print, circa 1920

Չարլզ Սպենսեր Չապլին  (1889 –1977: Անգլիացի նշանավոր կինոդերասան, սցենարիստ, երգահան և ռեժիսոր, համաշխարհային կինեմատոգրաֆի ամենահայտնի կերպարներից մեկի՝ թափառաշրջիկ Չարլիի կերպարի ստեղծողը։                0_7a514_8a9dbd30_XLa_a8129e18

Չապլինի լոնդանյան մանկությունը եղել է ծանր և աղքատ։ Հոր բացակայության և մոր ծանր ֆինանսական դրության պատճառով նրան, ինը տարեկանը չբոլորած, երկու անգամ ուղարկել են աշխատանքի։ Երբ նա 14 տարեկան էր, նրա մայրը տեղափոխվել է հոգեբուժական հիվանդանոց։ Չապլինը վաղ տարիքից ստանձնել է դերեր, հանդես գալով երաժշտական սրահներում, իսկ ավելի ուշ աշխատել բեմում ՝ որպես դերասան և կատակերգու։ 19 տարեկանում համագործակցում է հայտնի Ֆրեդ Կարնո ընկերության հետ , որը նրան Ամերիկա է տանում։ Չապլինը հետամուտ էր ֆիլմարտադրությանը և իր առաջին քայլերը արեց Քեյստոն Ստուդիայ ի «Կեցություն ստեղծելով» ֆիլմում (1914)։ Նա շուտով բարելավում է թափառաշրջիկ կերպարը և երկրպագուհիների բանակ է հավաքում։ 1918 -ից նա աշխարհում ամենահայտնի կերպարներից էր։

1919 -ին Չապլինը հիմնում է տարածաշրջանային Միացյալ Արվեստագետների ընկերությունը, որը նրան տալիս է իր ֆիլմերի ամբողջական վերահսկողությունը։ Նրա առաջին լիամետրաժ Ֆիլմը «Փոքրիկը»-ն է (1921), հաջորդաբար՝«Փարիզուհին» (1923), «Ոսկու տենդ» (1925), «Կրկես» (1928)։ Նա հրաժարվում է հնչունային ֆիլմին վերադառնալուն 1930-ին՝ փոխարենը արտադրելով «Մեծ քաղաքի լույսերը» (1931) և «Նոր Ժամանակներ» (1936) ֆիլմերը ՝ առանց երկխոսության։ Չապլինը սկսում է հետաքրքրվել քաղաքականությամբ և իր հաջորդ ֆիլմում ՝ «Մեծ բռնապետը» (1940) ֆիլմում ծաղրում է Ադոլֆ Հիտլերին։ 1940-ականները տարաձայնությունների տասնամյակ էր Չապլինի համար, և արագորեն իր հանրաճանաչությունը նվազում է։ Նա մեղադրվում է կոմունիստական համակրանքի համար, միևնույն ժամանակ իր հայրության հայցը և երիտասարդ կնոջ հետ ամուսնությունը սկանդալի պատճառ են հանդիսանում։ Դաշնային հետախուզում է սկսվում և Չապլինը ստիպված է լինում թողնել Միացյալ Նահանգները ՝ հաստատվելով Շվեցարիայում։ Նրա՝ «Մըսյե Վերդու» (1947), «Բեմի լույսերը» (1952), «Արքա Նյու-Յորքում» (1957), «Կոմսուհին Հոնկոնգից» (1967) ֆիլմերում թափառաշրջիկի կերպարը բացակայում է։
Չապլինը իր շատ ֆիլմերի համար գրում է, խմբագրում, դերակատարում և հանդես գալիս որպես ռեժիսոր, պրոդյուսեր և երաժշտության երգահան։ Նա կատարելության ձգտող էր։ Իր ֆինանսական ինքնուրույնությունը հնարավորություն էր տալիս իրեն տարիներ ծախսել պատկերի կատարելագործման և արտադրման վրա։ Նրա թափառաշրջիկի դիպուկ և հուզական կերպարը պայքար էր թշվառության դեմ։ Շատ ֆիմեր ունեին սոցիալական և քաղաքական ուղվածություն, ինչպես նաև ինքնակենսագրական տարրեր։

Կենսագրություն

Չարլի Չապլինը ծնվել է 1889 թ. ապրիլի 16-ին Լոնդոնում՝ դերասանների ընտանիքում։ Նրա հոր՝ Չարլզ Սպենսեր Չապլինի բեմական կարիերան ողբերգական ավարտ է ունեցել։ Կորցնելով ձայնը՝ նա սկսել է խմել՝ մահացել է 1894 թ.։ Չապլինի մայրը՝ Հաննա Չապլինը, ամուսնու մահից անմիջապես հետո ծանր հիվանդացել է և 1896 թ. խելագարվել։
Չարլին առաջին անգամ բեմում ելույթ է ունեցել հինգ տարեկան հասակում։ Արդեն 9 տարեկանում նա ընդունվել է «Ութ լանկաշիրյան տղաներ» պարային խումբ։ 14 տարեկանում Չապլինը մշտական աշխատանք է ստացել թատրոնում՝ կատարելով «Շերլոկ Հոմս» պիեսում Բիլլի դերը։ 16 տարեկանից Չապլինը սկսել է ջութակ նվագել՝ օրվա ընթացքում վարժվելով 4-16 ժամ և ուսանելով իր ծանոթներից մեկի՝ թատերական խմբավարի մոտ։

Երիտասարդ դերասանը

  Պատանի Չապլինը «Շերլոկ Հոլմս» ներկայացման մեջ, 1903-1906 թ.

Չառլի Չապլինը սկսեց ելույթ ունենալ բեմում, երբ դեռ սովորում էր աղքատ դպրոցներում, իսկ մայրը հոգեկան հիվանդությամբ էր տառապում: Առաջին հասուն դերը կատարեց 5 տարեկանում Օլդերշոթ քաղաքում  էպիզոդիկ դեր էր։ Երբ լրացավ Չապլինի 9 տարին, մոր խրախուսանքների շնորհիվ հետաքրքրությունը դեպի բեմն ավելի մեծացավ: Չապլինը հետագայում գրել է. «Մայրս սերմանում էր իմ մեջ իմ՝ տաղանդավոր լինելու զգացումը»։
Հոր կապերի շնորհիվ Չառլին դառնում է The Eight Lancashire Lads-ի`երիտասարդ տղաների պարի խմբի անդամ, ում հետ շրջագայում էր Անգլիայի տարբեր համերգասրահներով 1899-1900 թվականերին: Չապլինը քրտնաջան էր աշխատում, ներկայացումն էլ լավ էր ընդունվում հանդիսատեսի շրջանում, սակայն միայն պարելը քիչ էր նրա համար և ցանկանում էր կատակերգական դեր խաղալ:
Այն տարիներին, երբ Չապլինը շրջագայում էր Eight Lancashire Lads-ի հետ, մայրը համոզեց նրան, որ շարունակի հաճախել դպրոց, սակայն 13 տարեկան հասակում նա հեռացավ դպրոցից: Սկսեց աշխատել տարբեր վայրերում, որպեսզի կարողանա իրագործել իր նպատակը` դառնալ դերասան:
Սեյնսբերիի շնորհիվ Չառլին դեր ստացավ Ֆրոմանի «Շերլոկ Հոլմս» ֆիլմում, որտեղ նա խաղում էր Բիլիի դերը: Նրա խաղն այնքան լավ ընդունվեց ,որ նրան հրավիրում են Լոնդոն`խաղալու Վիլյամ Ժիլեթի հետ՝ իրական Հոլմսի դերը: Չապլինը հիշում է. «Դա նման էր երկնքից լուրի»:1905 թվականի հոկտեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին՝ 16 տարեկան հասակում, Չապլինն արդեն խաղում էր Վեստ Էնդի Duke of York’s Theatre-ի ներկայացումներում:Երկուսուկես տարի անընդմեջ Շերլոկի դերը խաղալուց հետո դուրս եկավ ներկայացումից՝ կատարելով Հոլմսի՝ իր վերջինը դերը 1906 թվականի սկզբին:
1912 թ. բնակություն է հաստատում ԱՄՆ-ում՝ սկսելով նկարահանվել կարժամետրաժ ֆիլմերում։

 կադր «Փոքրիկը» ֆիլմից

Չապլինը մահացել է 1977 թ. դեկտեմբերի 25-ին Շվեյցարիա Վեվ քաղաքի իր տանը և թաղվել է տեղի գերեզմանատանը։ Շվեյցարիայում Ժնևի լճի ափին նրա հիշատակին արձան է կանգնեցվել։

1978 թ. մարտի 1-ին Չապլինի աճյունը դագաղով գողացվել է գումար ստանալու նպատակով։ Ոստիկանությանը սակայն հաջողվել է ձերբակալել հանցագործներին, և 1978 թ. մայիսի 17-ին նրան վերահուղարկավորել են մոտ 1.8 մ հաստությամբ բետոնի շերտի տակ, հետագայում նման դեպքերից խուսափելու համար։

Չապլինը 4 անգամ ամուսնացած է եղել և ունեցել է 12 երեխա։

Advertisements